Thành trì không thể công phá?

TP - Sau khi công bố hàng trăm nghìn tài liệu quân sự, ngoại giao... nhạy cảm khiến một số nước, trong đó có Mỹ đứng ngồi không yên, trang web WikiLeaks đến nay vẫn bình an vô sự. Đó là nhờ ban quản trị biết tận dụng luật pháp nhiều nước, hệ thống tình nguyện viên thoắt ẩn thoắt hiện như ninja và nguồn tài trợ ngầm tinh vi như mafia.

Julian Assange - Người sáng lập WikiLeaks. Ảnh: Espen Moe.

Từ khi ra đời từ năm 2006, WikiLeaks công bố nhiều loại tài liệu mật của nhiều nước. Từ đầu năm tới nay, trang web công bố gần 500.000 tài liệu mật của Mỹ về chiến tranh Afghanistan và Iraq, 250.000 thư tín ngoại giao của Mỹ...

Tận dụng sự che chở của pháp luật

Theo bài trả lời phỏng vấn của người sáng lập WikiLeaks là Julian Assange trên trang Medien-Okonomie-Blog, không thể biết chính xác thành viên ban quản trị wikileaks.org là những ai. Chỉ biết rằng, một số trong đó là người tị nạn từ Trung Quốc (những người vẫn duy trì quan hệ với gia đình họ tại quê nhà), nhà báo, nhà toán học, chuyên gia kỹ thuật từ Mỹ, Đài Loan, châu Âu, Úc và Nam Phi. Theo ông Assange, lực lượng tình nguyện viên nòng cốt của WikiLeaks chỉ có 40 người.

Julian Assange (39 tuổi, sinh tại Úc, từng là hacker khét tiếng) là người sáng lập, phát ngôn viên và biên tập viên của WikiLeaks. Assange di chuyển qua nhiều nước trên thế giới và được cho là đang sống ở Anh. Ông và đồng nghiệp thu thập tài liệu và hình ảnh mà các chính phủ và tổ chức coi là tuyệt mật rồi công bố trên WikiLeaks.

Theo báo The New Yorker (Mỹ), WikiLeaks không hẳn là một tổ chức, mà nên được gọi là sự nổi loạn truyền thông. WikiLeaks không có đội ngũ nhân viên làm việc được trả lương, không có văn phòng. Người sáng lập Assange thậm chí không có nhà. Ông đi từ nước này sang nước khác, nhờ sự giúp đỡ của những người ủng hộ, hoặc bạn của bạn. Có thể nói, WikiLeaks tồn tại ở bất kỳ nơi nào Assange làm việc.

Cùng lúc đó, hàng trăm tình nguyện viên khắp thế giới đóng góp duy trì hệ thống làm việc phức tạp của WikiLeaks. Những thành viên chủ chốt của trang web này chỉ được biết đến với chữ cái đầu tiên của tên, ví dụ M. Các thành viên của WikiLeaks liên lạc với nhau thông qua dịch vụ chat được mã hóa có độ bảo mật cao.

WikiLeaks phân tán hoạt động ở nhiều nước để được pháp luật bảo vệ ở mức tối đa. Assange nói rằng, cơ sở dữ liệu của WikiLeaks được đặt trên máy chủ trung tâm ở Thụy Điển và hơn 20 máy chủ khác ở nhiều nước có hệ thống luật pháp bảo vệ thông tin được công bố trên trang web. Máy chủ trung tâm là của PRQ, một nhà cung cấp dịch vụ internet và lưu ký web của Thụy Điển.

Luật pháp Thụy Điển cấm cơ quan hành pháp yêu cầu cung cấp nguồn tin từ bất kỳ loại hình báo chí nào. Theo báo Wall Street Journal (Mỹ), WikiLeaks đặt thư viện ở Australia, cơ sở ở Pháp, có một tờ báo ở Thụy Điển... Nhiều tài liệu được công bố từ Iceland - nơi luật pháp bảo vệ tự do ngôn luận ở mức độ rất cao.

Assange gọi trang web là “một hệ thống không thể kiểm duyệt dành cho những tài liệu rò rỉ không thể truy vết”, và một chính phủ hay tổ chức nào muốn xóa nội dung trên WikiLeaks thì phải dỡ bỏ internet. Dù trang web nhận được hàng trăm mối đe dọa kiện tụng, nhưng chưa tổ chức hay chính phủ nào thực sự đem hồ sơ ra tòa.

Những luật sư làm việc cho ngân hàng Northern Rock (Anh) từng đe dọa đưa WikiLeaks ra vành móng ngựa sau khi website này công bố cuốn sổ ghi nhớ chứa đựng thông tin nhạy cảm của ngân hàng, nhưng sau đó lại phải hạ mình xin xỏ. Một chính trị gia người Kenya cũng từng thề sẽ kiện sau khi Assange công bố một tài liệu tuyệt mật nói rằng Tổng thống Daniel arap Moi và đồng minh đã cuỗm hàng tỷ USD của đất nước.

Giao diện trang chủ WikiLeaks ngày 1-12. Ảnh: Richard Drew.

Tài chính mập mờ

Assange cho biết, WikiLeaks chỉ cần 200.000 USD mỗi năm để duy trì hoạt động nếu tất cả thành viên tự trang trải kinh phí. Nhưng phải trả lương cho một số người làm việc toàn thời gian cho WikiLeaks nên website cần khoảng 600.000 USD mỗi năm. Assange duy trì một hệ thống tổ chức và tài chính không rõ ràng để giúp trang web tồn tại trước các cuộc tấn công kỹ thuật và pháp lý. WikiLeaks có tài khoản tại một tổ chức ở Đức tên là Wau Holland Foundation.

Luật pháp của Đức cho phép không công bố danh tính nhà tài trợ. Hơn nữa, Wau Holland Foundation chỉ cung cấp tiền qua hóa đơn cho WikiLeaks, nên dù WikiLeaks khuyến khích đóng góp cho tổ chức, thì quá trình nhận lại tiền từ tổ chức này cũng vô cùng mập mờ.

Theo Assange, WikiLeaks không nhận tiền từ các chính phủ và doanh nghiệp. Hiện tại, nguồn tiền của họ đến từ các nhà báo, luật sư và chuyên gia công nghệ với tư cách cá nhân. Chỉ khoảng 10% là từ nguồn tài trợ trực tuyến.